CHOHONG: PUSAT PENEMPATAN AWAL MELAKA

Kampung Chohong: Pusat Penempatan dan Perdagangan Awal di Selatan Melaka

Kampung Chohong di daerah Jasin, Melaka, bukan sekadar sebuah perkampungan Melayu tradisional yang wujud hari ini, malah dipercayai pernah memainkan peranan penting sebagai pusat penempatan dan perdagangan utama di bahagian selatan Melaka pada suatu ketika dahulu. Kepercayaan ini bukan bersandar kepada mitos semata-mata, sebaliknya diperkukuhkan melalui gabungan bukti geografi, kesan sejarah, penemuan artifak serta toponimi (nama tempat) yang masih kekal hingga ke hari ini.

Kedudukan Geografi yang Strategik

Secara geografi, Kampung Chohong terletak di kawasan pedalaman yang dihubungkan oleh sistem sungai yang menganjur terus ke Selat Melaka. Sungai Chohong yang hulunya menghala ke kawasan Asahan dan hilirnya bersambung ke Sungai Rambai menyediakan laluan air yang amat penting pada zaman silam, ketika sungai merupakan nadi utama perhubungan, perdagangan dan pergerakan manusia.

Kedudukan ini menjadikan Chohong sangat sesuai berfungsi sebagai pelabuhan sungai atau jeti besar di hulu, tempat kapal-kapal dagang berlabuh sebelum meneruskan perjalanan ke pusat pentadbiran dan perdagangan utama Melaka. Laluan sungai ini juga membolehkan hasil pertanian dari pedalaman dibawa keluar, manakala barangan import dari luar dibawa masuk ke kawasan darat.

Asal Usul Nama Chohong dan Hubungan Perdagangan China

Salah satu bukti paling menarik yang mengaitkan Kampung Chohong dengan kegiatan pelabuhan ialah asal usul namanya. Menurut kepercayaan tempatan dan kajian lisan, nama “Chohong” dipercayai berasal daripada nama sebuah kapal dagang China, iaitu Chu Hong. Kapal ini dikatakan pernah berlabuh atau karam di kawasan sungai berkenaan, lalu namanya kekal digunakan oleh penduduk setempat sebagai rujukan kawasan tersebut.

Jika diteliti dalam konteks sejarah Melaka sebagai pelabuhan entrepot antarabangsa pada abad ke-15, hubungan perdagangan dengan China bukanlah sesuatu yang asing. Kehadiran kapal China sehingga ke kawasan pedalaman seperti Chohong menguatkan andaian bahawa kawasan ini pernah menjadi pelabuhan sungai penting, menyokong rangkaian perdagangan Melaka dengan dunia luar.

Penemuan Nisan Belimbing dan Batu Laterit

Antara bukti fizikal paling signifikan di Kampung Chohong ialah penemuan banyak nisan lama berbentuk belimbing yang diperbuat daripada batu laterit. Nisan jenis ini lazimnya dikaitkan dengan makam-makam Islam awal di Alam Melayu, khususnya sekitar zaman Kesultanan Melayu Melaka dan sebelumnya.

Penemuan nisan belimbing ini tidak tertumpu di satu lokasi sahaja, sebaliknya berselerak di beberapa kawasan penting kampung, antaranya:

• Di belakang Sekolah Kebangsaan Chohong

• Di kawasan Bukit Pulau

• Sekitar Pekan Chohong

• Bersebelahan rumah arwah Koris Aman

• Berhampiran Masjid Chohong

• Di Solok Balik Bukit

• Di kawasan Bukit Perah

• Serta di tanah perkuburan Islam Kampung Chohong yang digunakan hingga kini

Taburan kubur lama yang luas ini menunjukkan bahawa Kampung Chohong bukan sekadar penempatan kecil, tetapi sebuah kawasan yang dihuni secara berterusan oleh komuniti besar dan berstruktur, merangkumi golongan pentadbir, pedagang serta masyarakat awam.

Mukim Penting Berasaskan Pertanian dan Pentadbiran

Kampung Chohong juga dipercayai pernah berfungsi sebagai mukim atau daerah utama suatu ketika dahulu. Ini dapat diteliti melalui landskap sejarahnya yang dulunya dikelilingi oleh sawah padi luas, menandakan kegiatan pertanian berskala besar yang menyokong populasi ramai.

Selain itu, nama-nama tempat dan solok di sekitar kampung turut memberi petunjuk kepada struktur pentadbiran dan geografi lama, antaranya:

• Tanjung – kebiasaannya merujuk kepada kawasan tanah yang menganjur ke sungai

• Bukit Pulau – kemungkinan kawasan tinggi yang terasing atau dikelilingi air

• Balik Bukit – laluan atau kawasan di sebalik bentuk muka bumi

• Parit Betul – sistem perparitan terancang, penting dalam pengairan sawah

Toponimi ini mencerminkan perancangan penempatan yang sistematik dan berfungsi, lazim bagi kawasan yang menjadi pusat mukim atau wilayah penting.

Chohong dalam Konteks Sejarah Selatan Melaka

Jika disusun keseluruhan bukti—daripada kedudukan sungai, asal usul nama, penemuan nisan purba, hingga kepada struktur pertanian dan nama tempat—Kampung Chohong wajar dilihat sebagai antara pusat penempatan awal yang penting di selatan Melaka. Ia berkemungkinan berperanan sebagai pelabuhan sungai, pusat pengumpulan hasil pertanian, serta kawasan kediaman masyarakat Islam awal yang terlibat dalam jaringan perdagangan Melaka.

Walaupun banyak tinggalan sejarahnya kini tersembunyi oleh pembangunan dan perubahan zaman, Kampung Chohong tetap menyimpan lapisan sejarah yang bernilai tinggi. Kajian arkeologi, dokumentasi sejarah lisan dan pemuliharaan tapak lama amat diperlukan agar peranan sebenar Chohong dalam sejarah Melaka dapat ditelusuri dan diangkat sebagai sebahagian daripada warisan negeri dan negara.

-ihs. 0km-